Akcyza jest jednym z najstarszych podatków, jakie zna historia ekonomii. W Polsce wprowadzono go w średniowieczu i był ukryty w kupowanych towarach. Można więc rzec, że podatki były znane od zawsze i na nich bogaciło się państwo. Im więcej konsumujemy, tym silniejsza jest gospodarka państwa i większe wpływy do jego budżetu. Akcyza jest wliczana w cenę konkretnych towarów i usług, których listę ustala państwo. Jest specyficznym podatkiem od spożycia, płaconym w momencie zakupu niektórych towarów i usług przez finalnego odbiorcę. Zazwyczaj podatek ten stosuje się o odniesieniu do towarów uznawanych za luksusowe, charakteryzujące się sztywnym popytem (czyli takim, który nie spada wraz ze wzrostem ceny) i do nich zaliczamy na przykład samochody, albo towarów, których spożycie państwo chce ograniczyć z przyczyn społecznych.

Typowymi towarami opodatkowanymi akcyzą są: alkohol, paliwa silnikowe oraz tytoń. Należy zauważyć, że podatki pośrednie stanowią zazwyczaj najpewniejsze i najbardziej stabilne źródło dochodów sektora finansów publicznych (w Polsce stanowią ponad jedną trzecią całości tych dochodów). Bierze się to z faktu, że niezależnie od stanu koniunktury gospodarczej ludzie muszą kupować określone towary i usługi niezbędne do życia, a wahania skali sprzedaży są mniejsze, niż np. wahania skali zysków przedsiębiorstw, które też oczywiście płacą podatki. Przy ustalaniu akcyzy istotnym składnikiem jest średnia ważona cena detaliczna. Jest ona różna w państwach Unii i w Polsce. Na przykład stawka akcyzy na papierosy wynosi za każde 1000 sztuk do 31% maksymalnej ceny detalicznej, a w krajach Unii stawka ta może dochodzić nawet do 76%. Jest to uzależnione od rodzaju suszu z jakiego jest wytwarzany papieros, oraz od kraju pochodzenia tego suszu. Średnia ważona detaliczna cena sprzedaży papierosów na potrzeby ustalenia minimalnej stawki akcyzy na papierosy na rok 2013, wyniosła 544,98 zł w przeliczeniu na 1000 sztuk papierosów.